Po kolizji, za którą odpowiada inny kierowca, właściciel uszkodzonego samochodu najczęściej może zgłosić roszczenie do ubezpieczyciela sprawcy. Jeżeli posiada własne autocasco, może również rozważyć uruchomienie polisy AC.

Wybór nie powinien zależeć wyłącznie od tego, który ubezpieczyciel szybciej przyjmie zgłoszenie. Likwidacja szkody z OC sprawcy i z własnego AC opiera się na innych zasadach. Różnice mogą dotyczyć wysokości odszkodowania, sposobu naprawy, udziału własnego, samochodu zastępczego, szkody całkowitej oraz wpływu zdarzenia na cenę kolejnej polisy.

W wielu przypadkach osoba, która nie spowodowała wypadku, będzie lepiej chroniona w ramach OC sprawcy. Własne AC może jednak okazać się przydatne, gdy odpowiedzialność za zdarzenie jest sporna, sprawca pozostaje nieznany albo naprawa musi rozpocząć się natychmiast.

Czym różni się szkoda z OC sprawcy od szkody z AC?

OC sprawcy jest obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. Odszkodowanie wypłacane poszkodowanemu powinno odpowiadać rozmiarowi poniesionej szkody, oczywiście w granicach odpowiedzialności sprawcy i normalnych następstw zdarzenia.

Autocasco jest natomiast dobrowolnym ubezpieczeniem własnego samochodu. Zakres ochrony nie wynika wyłącznie z przepisów, lecz przede wszystkim z zawartej umowy oraz ogólnych warunków ubezpieczenia, czyli OWU. Znaczenie ma wybrany wariant naprawy, udział własny, amortyzacja części, suma ubezpieczenia i przewidziane wyłączenia odpowiedzialności.

Najważniejsze różnice przedstawiają się następująco:

Kwestia	OC sprawcy	Własne AC
Podstawa odszkodowania	Odpowiedzialność sprawcy i przepisy prawa	Umowa ubezpieczenia oraz OWU
Udział własny	Co do zasady brak	Może zostać potrącony
Zakres kosztów	Może obejmować pełną, uzasadnioną szkodę	Ograniczony warunkami polisy
Samochód zastępczy	Możliwy za uzasadniony okres	Zależy od wariantu AC lub assistance
Utrata wartości handlowej	Może stanowić dodatkowe roszczenie	Zazwyczaj nie jest standardowo objęta
Szkoda całkowita	Koszt naprawy przekracza wartość auta przed szkodą	Próg wynika z OWU, często wynosi około 70%
Wpływ na historię AC	Nie uruchamiasz własnej polisy AC	Wypłata może wpłynąć na przyszłą składkę

Kiedy zgłoszenie szkody z OC sprawcy jest korzystniejsze?

Jeżeli sprawca jest znany, posiada ważne OC i nie kwestionuje swojej odpowiedzialności, zgłoszenie szkody bezpośrednio z jego polisy jest zazwyczaj naturalnym rozwiązaniem.

Największą zaletą tej drogi jest możliwość dochodzenia pełnego naprawienia szkody. Odszkodowanie nie musi ograniczać się wyłącznie do kosztów części i pracy warsztatu.

W zależności od okoliczności poszkodowany może domagać się również zwrotu celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów:

• holowania i zabezpieczenia uszkodzonego pojazdu,
• wynajęcia samochodu zastępczego,
• wykonania dodatkowego badania technicznego,
• sporządzenia prywatnej ekspertyzy, jeżeli była potrzebna do skutecznego dochodzenia roszczenia.

Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego przewidują, że odpowiedzialność z OC może obejmować uzasadnione koszty najmu pojazdu zastępczego oraz niezbędnej opinii eksperta.

Brak udziału własnego

W przypadku likwidacji szkody z OC sprawcy nie stosuje się udziału własnego przewidzianego w Twojej polisie AC.

Jeżeli naprawa kosztuje 12 000 zł, a Twoje AC przewiduje udział własny w wysokości 1 000 zł, ubezpieczyciel AC może pomniejszyć wypłatę zgodnie z warunkami umowy. Przy odpowiedzialności z OC sprawcy takiego potrącenia co do zasady nie powinno być.

Możliwość dochodzenia utraty wartości handlowej

Nawet prawidłowo naprawiony samochód może być później mniej wart niż podobny pojazd, który nigdy nie uczestniczył w kolizji. Dotyczy to szczególnie aut stosunkowo nowych, o niewielkim przebiegu i bez wcześniejszych szkód.

Różnica pomiędzy wartością pojazdu przed zdarzeniem a jego wartością po prawidłowo przeprowadzonej naprawie jest określana jako utrata wartości handlowej lub rynkowy ubytek wartości.

KNF wskazuje, że ubezpieczyciel powinien uwzględnić takie roszczenie, jeżeli w konkretnym przypadku utrata wartości rzeczywiście nastąpiła. Ocena powinna być indywidualna i uwzględniać między innymi wiek samochodu, wcześniejsze naprawy, zakres uszkodzeń i sytuację rynkową.

W standardowym AC rekompensata za utratę wartości handlowej najczęściej nie jest objęta ochroną, chyba że umowa wyraźnie stanowi inaczej.

Kiedy warto skorzystać z własnego AC?

Własne AC może być uzasadnionym wyborem, mimo że poszkodowany nie odpowiada za zdarzenie.

Najczęściej dotyczy to sytuacji, w których:

• sprawca uciekł i nie udało się ustalić jego danych,
• uczestnicy przedstawiają odmienne wersje kolizji,
• postępowanie policji lub sądu może potrwać dłużej,
• właściciel potrzebuje natychmiast rozpocząć naprawę,
• warunki polisy AC są wyjątkowo korzystne.

Przed zgłoszeniem szkody należy jednak dokładnie przeczytać OWU. Szczególnego znaczenia nabierają zapisy dotyczące udziału własnego, rodzaju części, sposobu rozliczenia, amortyzacji, stałej sumy ubezpieczenia oraz progu szkody całkowitej.

Czy szkoda z AC może wpłynąć na przyszłą składkę?

Tak, wypłata odszkodowania z autocasco może zostać uwzględniona przy kalkulacji ceny kolejnej polisy. Nie oznacza to, że każdy ubezpieczyciel zastosuje identyczną zwyżkę.

Zakłady ubezpieczeń stosują własne modele oceny ryzyka. Mogą brać pod uwagę liczbę i rodzaj wcześniejszych szkód, wartość wypłat, wiek samochodu, miejsce użytkowania pojazdu oraz historię ubezpieczającego.

UFG gromadzi dane dotyczące polis i szkód z ubezpieczeń OC oraz AC. Ubezpieczyciele wykorzystują historię ubezpieczeniową między innymi przy ustalaniu składki odpowiadającej ocenianemu ryzyku.

Szkoda całkowita z OC sprawcy a szkoda całkowita z AC

Różnice w kwalifikowaniu szkody całkowitej należą do najważniejszych powodów, dla których przed wyborem ścieżki likwidacji warto wykonać kalkulację.

Szkoda całkowita z OC sprawcy

W ramach OC sprawcy szkoda całkowita występuje wtedy, gdy przewidywany koszt naprawy przekracza wartość rynkową pojazdu sprzed zdarzenia.

Jeżeli samochód był wart przed kolizją 50 000 zł, a uzasadniony koszt naprawy wynosi 42 000 zł, nie powinno się kwalifikować szkody jako całkowitej wyłącznie dlatego, że naprawa przekroczyła 70% wartości auta. W OC istotne jest przekroczenie pełnej wartości rynkowej samochodu sprzed szkody.

Szkoda całkowita z własnego AC

W autocasco decydują postanowienia OWU. Ubezpieczyciele często określają szkodę całkowitą przy kosztach naprawy przekraczających 70% wartości samochodu, ale próg może być ustalony inaczej.

Oznacza to, że identyczne uszkodzenie może zostać uznane za szkodę częściową z OC sprawcy i jednocześnie za szkodę całkowitą z AC.

Przy szkodzie całkowitej świadczenie jest zazwyczaj obliczane jako różnica pomiędzy wartością samochodu przed zdarzeniem a wartością jego pozostałości.

Przykład:

• wartość samochodu przed kolizją: 50 000 zł,
• wartość pozostałości: 18 000 zł,
• odszkodowanie: 32 000 zł.

Wycena pozostałości może istotnie wpłynąć na wypłatę. Im wyżej ubezpieczyciel wyceni uszkodzony samochód, tym niższe będzie odszkodowanie. Dlatego warto sprawdzić, czy wskazana oferta zakupu wraku jest realna, aktualna i rzeczywiście możliwa do zrealizowania.

Czy można skorzystać z AC, a później dochodzić pozostałych kosztów z OC?

Uruchomienie własnego AC nie powinno prowadzić do podwójnej wypłaty za ten sam koszt. Może jednak zdarzyć się, że autocasco pokryje tylko część szkody.

Przykładowo AC może nie obejmować:

• potrąconego udziału własnego,
• pełnych kosztów samochodu zastępczego,
• utraty wartości handlowej pojazdu,
• wszystkich kosztów dodatkowych związanych ze zdarzeniem.

W takiej sytuacji możliwe może być dochodzenie niezrekompensowanej części roszczenia od ubezpieczyciela sprawcy. Przy zgłoszeniu należy poinformować go o wcześniejszej wypłacie z AC oraz przedstawić decyzję własnego zakładu ubezpieczeń.

Po wypłacie odszkodowania ubezpieczyciel AC może natomiast samodzielnie dochodzić od sprawcy lub jego ubezpieczyciela zwrotu wypłaconej kwoty.

BLS – likwidacja szkody u własnego ubezpieczyciela bez uruchamiania AC

Bezpośrednia likwidacja szkód, czyli BLS, jest rozwiązaniem, o którym kierowcy często zapominają.

W ramach BLS poszkodowany zgłasza szkodę do firmy, w której ma własne OC. Nie oznacza to jednak wypłaty z autocasco. Własny ubezpieczyciel prowadzi postępowanie i wypłaca świadczenie, a następnie rozlicza się z ubezpieczycielem sprawcy.

BLS pozwala zatem korzystać z obsługi własnego zakładu ubezpieczeń bez uruchamiania polisy AC.

System nie musi obejmować każdego zdarzenia. O możliwości zastosowania BLS mogą decydować między innymi zasady przyjęte przez ubezpieczycieli, liczba pojazdów uczestniczących w kolizji, rodzaj szkody oraz okoliczności zdarzenia.

Przed skorzystaniem z AC warto zatem skontaktować się z własnym ubezpieczycielem i zapytać, czy szkoda może zostać zlikwidowana w ramach BLS.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na wypłatę odszkodowania z OC?

Co do zasady zakład ubezpieczeń powinien wypłacić odszkodowanie w ciągu 30 dni od otrzymania zawiadomienia o szkodzie.

Jeżeli w tym czasie nie można wyjaśnić okoliczności potrzebnych do ustalenia odpowiedzialności lub wysokości świadczenia, wypłata powinna nastąpić w ciągu 14 dni od momentu, w którym wyjaśnienie było możliwe przy zachowaniu należytej staranności. Zasadniczo nie powinno to nastąpić później niż po 90 dniach od zgłoszenia, chyba że ustalenia zależą od trwającego postępowania karnego lub cywilnego.

Bezsporna część odszkodowania powinna zostać wypłacona w podstawowym terminie.

Terminy likwidacji szkody z AC mogą wyglądać inaczej, ponieważ znaczenie mają również warunki konkretnej umowy.

OC sprawcy czy AC – jak podjąć decyzję?

Przed zgłoszeniem szkody warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

1. Czy sprawca został ustalony i posiada ważne OC?
2. Czy odpowiedzialność za zdarzenie jest bezsporna?
3. Czy polisa AC przewiduje udział własny lub amortyzację części?
4. Jaki próg szkody całkowitej określono w OWU?
5. Czy potrzebny jest samochód zastępczy?
6. Czy pojazd mógł utracić wartość handlową?
7. Czy możliwe jest skorzystanie z BLS?

OC sprawcy będzie zwykle korzystniejsze, gdy odpowiedzialność jest jasna, a poszkodowanemu zależy na pełnej rekompensacie, braku udziału własnego i możliwości zgłoszenia dodatkowych roszczeń.

Własne AC warto rozważyć, gdy sprawca jest nieznany, kwestionuje winę albo naprawa musi rozpocząć się szybko, a warunki polisy zapewniają korzystne rozliczenie.

Najczęstsze błędy po kolizji

Jednym z najczęstszych błędów jest automatyczne uruchomienie AC bez wcześniejszego porównania obu dostępnych ścieżek.

Problemem może być również zaakceptowanie pierwszego kosztorysu bez sprawdzenia:

• zakresu zakwalifikowanych uszkodzeń,
• stawek za roboczogodzinę,
• jakości przyjętych części,
• wartości samochodu przed zdarzeniem,
• wartości pozostałości przy szkodzie całkowitej.

Ostrożność należy zachować także przy podpisywaniu ugody. Jej zawarcie może zamknąć możliwość dochodzenia dalszych roszczeń, nawet jeśli później okaże się, że naprawa kosztowała więcej lub wystąpiła utrata wartości handlowej.

Podsumowanie

Wybór pomiędzy OC sprawcy a własnym AC powinien być poprzedzony analizą konkretnego zdarzenia i warunków posiadanej polisy.

Jeżeli sprawca jest znany i nie ma sporu co do odpowiedzialności, likwidacja szkody z jego OC zazwyczaj zapewnia szerszy zakres ochrony. Poszkodowany nie ponosi udziału własnego, może dochodzić uzasadnionych kosztów dodatkowych, a w odpowiednich przypadkach również utraty wartości handlowej samochodu.

Własne AC może natomiast przyspieszyć naprawę lub zapewnić ochronę w sytuacji, gdy sprawcy nie udało się ustalić. Trzeba jednak uwzględnić warunki OWU, możliwe potrącenia, niższy próg szkody całkowitej oraz potencjalny wpływ wypłaty na przyszłą składkę.

Przy kosztownej naprawie lub szkodzie całkowitej warto porównać wyceny obu ubezpieczycieli przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej dotyczącej konkretnej sprawy.